Lasder Bakanlıktan Yetki Belgesini Aldı

 

Lastikler araç altından söküldükten sonra ya "kullanılmış lastik" ya da "ömrünü tamamlamış lastik" olurlar.

 

Lastiklerin diş derinliği belirli bir milimetreye (binek araç lastikleri için 1.6 mm'dir.) düştüğü zaman araç altında kullanımı tehlike arzetmekte olup, yasalar bu tür lastiklerle trafiğe çıkılmasına izin vermemektedir. Ancak, bazı lastikler araç altından söküldükten sonra, teknik olarak uygunluğu konusunda uzmanlar tarafından onay verildikten sonra kaplanarak veya üzerinde yasal sınırların üzerinde diş olması durumunda mevcut hali ile yeniden araç altına takılarak kullanıma devam edilebilir. (Özellikle otobüs-kamyon lastikleri kaplanabilmektedir.)

Kaplamaya ya da yeniden kullanmaya uygun olmayan ve ömrünü tamamlamış lastik statüsünde değerlendirebileceğimiz lastikler ise, Malzeme Geri Kazanımı veya Enerji Geri Dönüşümü amacıyla değerlendirilirler. Bu tür lastikler her ne sebeple olur ise olsun kesinlikle vadi veya çukurlara gömülmemelidir.

Her yıl Türkiye'de yaklaşık olarak 180-200.000 ton civarında Ömrünü Tamamlamış Lastik oluştuğu hesaplanmakta olup, bu lastiklerin geri kazanım/geri dönüşümünün sağlanması ekonomi ve çevre açısından çok önemlidir. 

 

-       Lasder Çevre ve Orman Bakanlığından ÖTL konusunda faaliyet göstermek için “YETKİ BELGESİ” aldı. Bu yetki belgesi şu anda bu konuda ilk ve tek belge yani LASDER bir iktisadi işletme konusunda ÖTL toplam ve bertaraf konusunda faaliyet göstermye yetkili tek organizasyon.

 

-       ÖTL konusunda yapılacak faaliyetlerin Türkiye sathında 8 bölgeye bölünmüş bir bölgesel yapılanması olacak, ve her bölgede bir yüklenici bu faaliyet gerçeklerştirecek, yalnız bu konuda Rekabet Kurulunun bir yorumu var tek yüklenici olması rekabete aykırı, bu durumda tek yüklenici olma işinin seçimi için herkese açık kuralları belli bir ihale yapılacak. Bu durumun şartlarının Rekabet Yasasına uyumunu Rekabet Kurulu incelemekte. Bu kurllar bütünü tamamen rekabete uygun olacak.

 

-       Şu anda sektörün yıllık kotası 61.000 ton, bu rakam yıllık oluşan ÖTL’nin % 45’ine karşılık geliyor. Bu konuda geri kazanım sektörünü motive ediyoruz. Bakanlıktan bu konuda lisansı olan yedi(7) kuruluş var. Bu tesislerin teorik akapasiteleri ile fiili kapasiteleri arasında ciddi farklar ver, şu anda bu tesislerin işletmesini kolaylaştırmak için hiç bir teşvik yok. Enerji maliyetleri çok yüksek bu nedenle tesisler elektrik ucuz diye sadece gece vardiyası yapıyorlar. 

 

 

 

Kırma yöntemini kısaca incelersek iki metod söz konusu;

 

Parçalama (Shredding) ve Normal hava koşullarında küçük parçalara ayırma, veya çok düşük sıcaklıklarında (Cryogenic method) küçük parçalara ayırma şeklinde temel iki yöntem uygulanarak yapılır.

 

Kırma sonucu elde edilen malzemeler genel deyimi ile, Parça, Granül ve Toz(Pudra) olarak bilinirler. Bu işlemlerin gerçek başarısı ise elde edilen malzemelerin, bir başka yeni ürünün hammaddesi olmasıdır. Bunlardan bazıları: El arabası tekerlekleri, çöp kutuları, bazı yük taşıma araçları tekerlekleri vb., Çim Halı sahalarda döşeme malzemesi, Kent mobilyaları ve trafik sinyal işaretleri, Kaplama malzemeleri karolar, Ahır taban döşemeleri, Okul ve oyun sahalarında güvenlik amaçlı döşeme, Spor ve rekreasyon alan kaplamaları vb.. alanlarda kullanılabilir

 

Piroliz yöntemi ile geri kazanım ise; “PİROLİZ-PYROLYSIS” kimyasal bir işlemdir. Bu yöntem diğer geri kazanım yöntemlerine göre tesis kurulumu olarak daha pahalı ve daha zahmetli ve yüksek enerji maliyetlidir. Ancak sürekli üretim yapılabilir uygun bir tesis kurulabildiği takdirde geri kazanım tekniği ve ekonomisi itibariyle en verimli yöntemdir. Bu yöntemle, ÖTL içindeki “gazlar”, “yağlar”, “çelik tel” ve “is karası” ayrıştırılmakta ve ekonomik değeri çok yüksek maddeler elde edilmektedir. Bu yöntemle elde edilen yüksek kalorifik değeri olan yağ’lar, olduğu gibi kullanılmakla beraber bir rafinaj işlemi sonrasında mazot ve benzeri akaryakıt olarak da kullanılabilmektedir.

Ayrıca yağlar, hiçbir değişikliğe gerek kalmadan “elektrik” üretiminde yakıt veya çimento fabrikalarında alternatif enerji kaynağı olarak kullanılmaktadır.

 

Piroliz yönteminin diğer çıktısı olan gazlar ise yanıcı olma özelliği nedeniyle istenirse kendi tesisinin enerji ihtiyacını karşılamada istenirse gaz olarak kullanım sağlanarak alternatif enerji kaynağı olarak kullanılmaktadır.

Diğer ürün olan “is/karbon karası” ise kauçuk bazlı bir çok ürün için hammadde olarak kullanılabilmektedir.

 

Enerji üretimi için ÖTL kullanımı da bir başka bertaraf etme yöntemidir; ÖTL, Enerji elde etmek için özellikle Çimento Fabrikalarında kullanılan kömüre oranla, daha düşük oranda sülfür içermesi ve aynı enerji değeri elde etmesi bakımından alternatif bir yakıt olarak kabul edilmektedir. 1 ton ÖTL, 1 ton iyi kalitede kömür, ya da 0.7 ton fuel oil ile eşdeğerdir.

 

Bu özellikleri nedeniyle ÖTL, 1992'li yıllarda toplam enerji kaynakları içinde %14 oranında kullanılırken, 2006 yılında bu oran %34.6'ya yükselmiştir.

 

Kullanım alanları şöyle özetlenebilir:

- Elektrik üretim tesisleri: ÖTL, kömüre göre bakıldığında alternatif enerji kaynağı olarak kullanılmaktadır.

- Elektrik üretim santrallarında kömürün yanında ek yakıt olarak kullanılırken kullanılabilmesi için herhangibir ek modifikasyon gerekmemektedir.

- Çimento Fabrikaları: Bütün ya da parçalanmış ÖTL ek yakıt olarak Çimento Fabrikalarında kullanılabilmektedir

 

ÖTL olarak toplanan lastikler elenecek ve bunlardan bertataf edileceklerin dışında bir başka grup lastik daha ayrılacak, bu tip lastiklerde ikiye ayrılacak,

1-    Yeniden kullanılabilir

2-    Kaplanabilir

 

1.    grup lastikler mevcut halinde halen yasal limitlerde kullanılabilir diş derinliği olup kullanılmış lastik olarak satılabilir lastikler olarak değerlendirilecek.

2.    grup lastikler ise diş derinliği uygun olmayan ama karkasları sağlam olup kaplamaya müsait olan lastik sınıfına giren lastikler kaplama tesislerinde değerlendirilip ikinci ve üçüncü ömürlerini yaşamaları için sisteme dönecekler.  

 

Avrupa Birliği bünyesindeki gelişmelerden biri de ÖTL’ye atık demek yerine ikincil hammadde denmesidir.

 

Bu arada bir başka gelişme de LASDER’in uluslarası arenada ETRMA (Avrupa Jant Lastik Üreticileri Birliği) bünyesindeki bir toplantıda faaliyetlerinin diğer ülkelerin eşdeğer örgütlerine anlatılmasıdır. ELTCO 13 üyeli ÖTL konusunda faaliyet gösteren bir kurum, bu kurumun toplantısında 27 Nisan tarihinde LASDER faaliyetleri hakında diğer üyleri bilgilendirecek.