Lastik nedir?

Lastiğin yapısında kauçuk, karbon karası, kord bezleri, çelik teller ve kimyasal maddeler vardır.

 

 Lastik denilen aygıt otomobil ve yükün ağırlığını taşmaktadır.Motorun yarattığı döndürme momentini yola aktarmakta olup ve bunu çekiş kuvvetine dönüştürmektedir. Lastiğin diğer görevi ise darbeleri emmekte ve konfora katkıda bulunmaktadır. Yavaşlamalarda da fren gücünü , viraj dönüşlerinde ise direksiyon kontrolüne gerekli olan kuvveti üretmektedir. Kendine özgü darbe emici özelliği sayesinde sürüşten ve zemin bozukluklarından kanaklanan kuvveti emmektedir. Yolun türü (asfalt, toprak, şose) ve yolun durumu ( yağmur, çamur, kar, buz) ne olursa olsun, lastik güvenli bir şekilde yol tutuşu sağlamaktadır. Bilinçli otomobil kullanıcısı, lastikte güvenlik ve konforun dışında başka özelliklerde aramaktadır. Mesela az titreşim,gürültü üretmemesi,az yuvarlanma direncine sahip olması ve daha az yakıt tüketmesini ister. Ancak lastikte bu özelliklerin hepsinin bulunması imkansızdır. Lastik aşağıdaki bölümlerden oluşmaktadır.

 

1)SIRT: Lastik ile yerin temas ettiği bölge;

 

2)OMUZ: Yanak ile sırtın birleştiği ve kalın kauçuktan yapılmış bölgedir.

 

3)YANAK: Lastiğin omuz ve topuk bölgesi arasında kalan lastiğe esneklik sağlayan ve üzerinde markaların ve tanıtıcı bilgiler bulunan bölgedir.

 

4)TOPUK BÖLGESİ: Lastiğin janta temas eden ve sıkıca bağlanmasını sağlayan bölgesidir.

 

5) TOPUK TAKVİYE BEZİ:  Damak telinin dış kısmına yerleştirilir. Karkas yapının jant tarafından aşındırılmasını ve tahrip edilmesini engeller. Jant ucu üzerinde gerekli olan esnekliği sağlar.

 

6) KARKAS : Lastiğin alt ucundaki bir damak telinden diğerine uzayan destek bölümüdür. Damak telinin etrafını dolaşarak lastiğe bağlanır. Polyester kord bezinden üretilen karkas yapıda uzunlamasına lifler yükü taşır, yatay liflerse yapıyı bir arada tutar.

 

7) KUŞAKLAR: Lastik sırt deseninin altında uzanan dar katmanlara kuşak adı verilir. Çelik ve bez olmak üzere ikiye ayrılan kuşaklar karkas yapıyı sıkıştırır.

 

8) ASTAR: Lastiğin iç yüzeyindeki ince bir kauçuk katmanı olan astar hava sızdırmazlığını sağlar. Lastiğin içine sıkıştırılmış basınçlı havanın dışarı kaçmasını önler.

 

 

 

Lastikler yapılarına, taban desenlerine, kauçuk karışımlarına ve kullanım amaçlarına göre sınıflara ayrılır. Lastiğin karkas yapısında kullanılan kord bezinin geometrisi lastiğin konvansiyonel veya radyal yapıda olmasını belirler. Konvansiyonel lastiklerde lastiğin yapısını meydana getiren kod bezleri 30-40 derecelik açılarda üst üste ve çapraz biçimde yerleştirilir. Bu nedenle konvansiyonel lastikler çapraz katlı ve digonal lastikler olarak da sınıflandırılır. Son yıllarda otomobil lastik teknolojisindeki gelişmeler konvansiyonel lastiklerin terk edilip radyal lastiklerin kullanılmasına yol açmıştır.

 

 

Radyal lastiklerin konvansiyon lastiklere göre en önemli avantajları daha esnek olmaları ve daha az ısınıp daha kolay soğumalarıdır. Bunun dışında radyal lastiklerin yerde bıraktığı taban izi çapraz lastiklerinden daha geniştir.

 

 

Farklı amaçlara hizmet etmek için farklı yapıda desenlerde ve kauçuk çeşitlerine sahip lastikler üretiliyor. Otomobil lastikleri desenlerine göre ikiye ayrılır. Standart lastikler ve yüksek performans lastikleri. Ayrıca bu lastiklerin normal tipleri dışında dört mevsim ve kış lastiği versiyonları da mevcut. Standart desenli lastiğin kuru ve ıslak zeminde iyi çekiş gücü özellikleriyle güvenli viraj alma kabiliyetlerine sahip olması istenir. Dört mevsim lastiklerin desenelriylr ıslak kuru, karlı, çamurlu zeminlerde güvenli kullanım frenleme ve yeterli çekiç gücü sağlamak üzere tasarlanır.

 

 

Kışın uzun ve şiddetli olduğu yolların uzun süre kar ve buzlu kaplı olduğu bölgelerde kış lastikleri kullanılmalıdır. Deseniyle olduğu kadar soğuğa dayanıklı kauçuk karışımlarıyla da kar ve buz gibi kaygan koşullarda maksimum çekiş ve fren gücünü zemine iletebilen kış lastikleri silika teknolojisiyle üretiliyor. Bu teknolojisi de lastiğin tutunma özelliğini arttırıyor. Kış lastiklerinde dikkat edilmesi gereken en önemli noktaysa hız serileri standart lastiklere oranla düşüktür.

 

 

Yüksek motor gücüne sahip otomobiller bu yüksek gücü yere aktarabilmek ve yüksek süratlere çıkabilmek için performans lastiklerine ihtiyaç duyar. Bu tür lastikler V, W, Z gibi daha yüksek hız serisine sahip lastiklerdir.

 

 

RWL: Normal beyaz kabartma yazılı

 

OWL: Beyaz kabartma yazılı yazıların iç kısmı siyah dış çerçevesi beyaz

 

SWL: Beyaz yanaklı

 

RPB: Jant koruyucu bar

 

 

Tüketicilerin büyük bölümü lastik satın alırken lastik yanağındaki yazılara pek bakmaz. Bir çok insan için önemli olan sadece lastiğin markasıdır. Oysa lastik yanağında lastiğin üretim tarihinden kauçuk karışımının cinsine kadar pek çok bilgi bulunur. Örneğin, yanağında 205 65 R 15 91V RE 55 TL yazan bir lastikteki rakamlar sırasıyla milimetre cinsinden lastiğin kesit genişliğini, balonluk, yüzde olarak lastiğin profilini büyük harfler lastiğin gövde yapısını daha sonra gelen rakam inç cinsinden jantın çapını son rakam yük endeksini son harf hız sembolünü ifade eder. ENCT2 lastiğin ismini, TL ise lastiğin tubeless yani lastiğin iç lastiksiz olduğunu belirtir.

 

205       =Kesit genişliği (mm)

65         =Lastiğin serisi (Jantın topuğa oturduğu yer ile taban arasındaki dik uzunluktur, kesit genişliğinin %65'i uzunluğundadır.

R           =Lastik gövde yapısı

15         =Jant çapı (1 inç=2.54mm)

91         =Yük endeksi

V           =Hız limiti

RE 55   =Lastik desen ismi

TL         =Tubeless

 

  SEMBOLLER

 

Hız Sembolü	J	K	L	M	N	P	Q	R	S	T	U	H	V	W	Y	Z(*)
Hız Limiti (km/saat)	100	110	120	130	140	150	160	170	180	190	200	210	240	270	300	240+

 

 

Lastik genel olarak ölçü jantında standart şişirme basıncında max. kesit genişliği, takılacağı jantın nominal çapı , hız indeksi, yük kapasite indeksi ve kesit oranı gibi parametrelerle tanımlanır.

   

 

 * Kesit genişliği 195 mm

 * Serisi - kesit yüksekliğinin kesit genişliğine oranı (%50)

 * Radyal gövde yapısı (R)

 * Jant çapı sembolü (inch) (15)

 * Yük endeksi (91)

 * Hız sembolü (V) Sembollerin karşılığı arka sayfada.

 * Seri numarası; her üreticinin üretim verilerini içeren kodlaması

 * Aşınma göstergesi (TWI)

 * İç lastiksiz (tubeless) veya iç lastikli (tube-type) kullanım

 * Kuzey Amerika Ulaştırma Bakanlığı uygunluk sembolü (DOT)

 * Avrupa Topluluğu Uygunluk sembolu ve tescil numarası (E)

 * Dönüş yönü oku, iç taraf (inwards)/dış taraf (outwards)

 1. Montajda yapılacak en küçük hatanın bile hayati tehlikelere neden olabileceği unutulmamalı ve lastiklerin janta takılıp sökülmesi mutlaka yetkili servislerde uygun makinelerle işinde uzman personel tarafından yapılmalıdır.

 

 2. Lastiğin takılacağı jantta ezik, vuruk, çatlak olmamalı, jant üzerinde yağ, pas, kirletici maddeler bulunmamalıdır. Jant ebadı aracın ve araç katologlarının öngördüğü ebatta olmalıdır.

 

 3. Lastik üzerinde ıslaklık bulunmamalı, yabancı maddeler varsa mutlaka dışarı çıkartılmalıdır.

 

 4. Lastik montajında, lastik topuklarına ve jant damağına özel geliştirilmiş kaydırıcı veya sulandırılmış sabun solüsyonu sürülmelidir. Kesinlikle petrol esaslı yağlar, silikon, deterjan diğer kaydırıcı sürmekten kaçınılmalıdır. Montaj sonunda lastiğin jantı merkezlediği doğrulanmalıdır.

 

 5. Lastik şişirme havasının rutubet içermeyen kuru hava olması gerekmektedir.

 

 6. Şişirilmiş lastiğin subabından kaçak olmadığı doğrulanmalıdır. Subaplara mutlaka lastik contalı subap kapağı takılmalıdır.

 

 7. İç lastikli araç lastiği takılacak ise mutlaka yeni dış lastik, yeni iç lastik ve kolon ile takılmalıdır. İç lastik ve kolon takma öncesi  uygun şekilde pudralanmalıdır.

 

 8. Yeni lastikler ile eski lastikler eşleştirilmelidir.

 

 9. Lastik yanağı üzerinde dönme yönü veya dış yanak belirtilmişse, janta ve araca montajda bu hususa mutlaka uyulmalıdır.